Chudzyński (Chudziński) x Pruska.

[Titas]

Ten dokument, który pan zamieścił nie jest czasem aktem nobilitacji Wojciecha Chudzińskiego ?

Tak, dokładnie o to chodzi! Myślałem, że już nie istnieje, kiedy dowiedziałem się, że Archiwum Koronne Warszawskie spłonęło w 1944 roku, a 90% jego zbiorów zostało utracone. Po tej informacji nawet nie pomyślałem o szukaniu rejestru koronnego Wojciecha Chudzińskiego. To był szczęśliwy traf!

Zastanawiała mnie forma Chudzyński/Chudziński (dotyczy ona także innych nazwisk, np. Budzyński/Budziński). Obie formy na raz znalazłem nawet zapisie ślubu z połowy XIX w. gdzie pan młody to Chudziński a jego rodzice to Chudzyńscy. Myślałem, że forma Chudzyński wynika z wymowy gwarowej na danym terenie ale tak chyba nie jest gdyż to nazwisko występuje również na Ziemi Płockiej.
Być może to "y" wyszło z kiedyś stosowanej w zapisach litery ÿ, która w wymowie musiała być blisko litery "i" czy liter "ij" gdyż stosowano ją zwykle na końcu zapisów. To są tylko moje domysły.

Wieś Chudzyna koło Płocka była zapisywana jako „Chudzyna” w dokumentach zarówno w XV, jak i XVI wieku. Specjalnie to zbadałem. Zatem pierwotna forma nazwiska Chudzińskich z Płocka brzmiała "Chudzyński". To właśnie oni zaczęli być zapisywani jako Chudzińsky w XIX wieku, z wyboru lub wbrew swojej woli.

Wszystkie znane mi derywaty geograficzne nazwiska Chudzińsky zapisywano jako Chudziń. Była to wieś na ziemiach sanockich w XVII i XVIII wieku. Wieś Chudziń była własnością majora Erazma Chudzińskiego, sędziego ziemskiego w mieście Ananiejew w guberni chersońskiej w Rosji w połowie XIX wieku. Zgodnie z tą analogią, Budzyński pochodziłby z Budzyny, a Budziński z Budzińa.

Moja hipoteza jest taka, że ​​pod koniec XVI i na początku XVII wieku płocka rodzina Chudzyńskich była dobrze znana w Polsce. Seweryn Uruski znał ich od 1415 roku, a Adam Boniecki od 1478 roku. Ale poznańska rodzina Chudzińskich była nieznana. Była to nowa rodzina w Polsce.

Z tego powodu, jak sądzę, Wojciech Chudziński, gdy w 1605 roku został pisarzem miejskim Poznania, celowo zaczął pisać swoje nazwisko „Chudzyński”. Aby wyglądać na starszego! Z pewnością wiedział, jak jego nazwisko jest zapisywane w prowadzonych przez niego księgach koronnych. I właśnie jako „Chudziński” jego nazwisko było zapisywane we wszystkich poznańskich dokumentach od lat 80. i 90. XVI wieku, czyli do momentu objęcia przez Wojciecha urzędu miejskiego w Poznaniu. Pierwszy dokument, w którym Wojciech jest wymieniony jako „Chudzyński”, pochodzi z 1600 roku. Po 1605 roku w dokumentach pozańskich, a nawet w dokumentach katedry św. Marii Magdaleny, jest on wymieniany jako „Chudzyński”.

Wydaje się, że sam Wojciech, po uzyskaniu władzy pisarza miejskiego, narzucił w Poznaniu pisownię swojego nazwiska jako „Chudzynski”. Wcześniej w Poznaniu pisano je poprawnie jako „Chudzinski”. Co więcej, w Wielkopolsce w 1594 roku nawet Chudzyńscy z Płocka zostali odnotowani w dokumencie sądowym jako "Chudzinski", najwyraźniej nieświadomi innej pisowni nazwiska. Mężczyźni ci pochodzili jednak najprawdopodobniej z Kujaw, miejsca masowego osadnictwa Chudzyńskich herbu Cholewa. Mężczyźni ci nie są już wymienieni w wielkopolskich dokumentach Dworzaczka.

Grodzkie i ziemskie > Kcynia
934 (Nr. 121) 1594
Jakub Rudniczki burgr. zs. kcyń., pozw. przez Macieja, Jakuba i Jana Chudzińskich, ss. o. Jarosł. Ch. (f. 392)

To co pan napisał zgadza się z moimi przypuszczeniami. Herby Ostoja i Cholewa - w zasadniczej części są do siebie podobne i na odcisku pochodzącym z sygnetu mogą być nie do rozróżnienia. Gdzieś czytałem złośliwą uwagę o Wojciechu Chudzyńskim, że tak się spieszył do robienia interesów po uzyskaniu nobilitacji, że pomylił oba herby. Nie wiem już gdzie to przeczytałem. Z powodu biznesowego uwierzytelnienia swojego nazwiska mógł się zacząć posługiwać formą używaną przez starą szlachtę herbu Cholewa.

[Titas]

Obawiam się, że licznik odsłon tego wątku się zepsuł. Ponad milion to raczej niemożliwe.

[Andrzej Chudziński]

To co pan napisał zgadza się z moimi przypuszczeniami. Herby Ostoja i Cholewa - w zasadniczej części są do siebie podobne i na odcisku pochodzącym z sygnetu mogą być nie do rozróżnienia. Gdzieś czytałem złośliwą uwagę o Wojciechu Chudzyńskim, że tak się spieszył do robienia interesów po uzyskaniu nobilitacji, że pomylił oba herby. Nie wiem już gdzie to przeczytałem. Z powodu biznesowego uwierzytelnienia swojego nazwiska mógł się zacząć posługiwać formą używaną przez starą szlachtę herbu Cholewa.

Widzę pewne przesłanki ku temu u Kaspra Niesieckiego. W swoim czwartym tomie napisał dodatek do wpisu o rodzinie Chudzińskich w tomie trzecim. W tym dodatkowym wpisie stwierdza, że ​​poznańska rodzina Chudzińskich omyłkowo przywłaszczyła sobie herb Cholewa. W rzeczywistości otrzymali herb Ostoja od króla Zygmunta III w 1592 roku.

Błąd Chudzińskich wydaje się bardzo dziwny, zważywszy na fakt, że herb Ostoja znajduje się w pierwszej dziesiątce polskich herbów. A na początku XVII wieku rody Ostoja były bardzo wpływowe w Polsce. To bardzo prestiżowy polski herb. Nie było łatwo zostać członkiem rodu Ostoja! Co Niesiecki sugeruje? Że Wojciech Chudziński postanowił pokłócić się z rodzinami potężnego rodu Ostoja, który jest liczny w Wielkopolsce? Mogliby się poczuć urażeni lekceważeniem herbu Ostoja przez Wojciecha. Wojciech Chudziński nie sprawia wrażenia człowieka głupiego, skłonnego do kłótni z możnymi, a konkretnie z całym rodem Ostoja, o nic.

Uważam, że Wojciech Chudziński nie zmienił celowo swojej pieczęci, aby jeszcze bardziej upodobnić ją do herbu Cholewa, jak sugeruje Kasper Niesiecki. Z dokumentów wynika, że ​​Wojciech działał znacznie bardziej przebiegle i bezpiecznie. Zmienił jedną literę w pisowni swojego nazwiska, stając się przez to nie do odróżnienia od Chudzyńskich z Płocka.